Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 21187
تاریخ انتشار : 16 دی 1391 13:29
تعداد بازدید : 2047

رسانه و انتخابات

وحید حیاتی دانش آموخته دانشکده صدا و سیما قم در مقاله "رسانه و انتخابات"در نشریه رواق هنر و اندیشه مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما به وظایف رسانه های جمعی در انتخابات پرداخته است.

وحید حیاتی دانش آموخته دانشکده صدا و سیما قم در مقاله "رسانه و انتخابات"در نشریه رواق هنر و اندیشه مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما به وظایف رسانه های جمعی در انتخابات پرداخته است.

انتخابات به معنی برگزیدن کسی برای انجام امور مملکتی است و معمولا انتخاب‌کنندگان‌ مردم هستند.نیاز جوامع بشری به جلوگیری از بی‌نظمی و هرج و مرج،ایجاب می‌کند که‌ عده‌ای به نمایندگی از مردم،ادارهء امور کشور را بر عهده بگیرند.این امور در کشورهای‌ مدعی مردم‌سالاری با حضور و انتخاب مردم شکل می‌گیرد.این گزینش از سویی دیگر تبلور ارادهء شهروندان یک جامعه در شکل‌گیری نهادهای سیاسی آن‌جامعه نیز محسوب می‌شود؛در جمهوری اسلامی ایران،براساس اصول قانون اساسی،عالی‌ترین مقام اجرایی کشور،نمایندگان‌ مجلس شورای اسلامی و اعضای شوراهای شهر،همگی با نظر مردم تعیین می‌شوند و انتخابات‌ در حقیقت تبلور اراده و خواست مردم است.در انتخابات و در راستای گزینش افراد اصلح، طبیعتا باید امکانات و محیط مناسب و مساعد برای حضور افرادی از جامعه به عنوان نماینده و نامزد ادارهء امور کشور از سویی دستگاه‌های اجرایی و نظارتی مهیا گردد و از سویی دیگر فضای مساعدی برای کسب اطلاعات مردم از وضعیت جامعه و افرادی که تلاش می‌کنند ادارهء امور مملکتی را بر عهده بگیرند،تأمین شود.این مهم در جامعهء امروز ما بر عهدهء رسانه‌های‌ جمعی است و این رسانه‌ها با انتقال اطلاعات و رویدادها در کنار اعتماد مردم به آن‌ها،با طرح‌ نظرات مردم و انتقال آن‌ها به مسئولین و بالعکس می‌کوشند به نقش‌آفرینی حائز اهمیت در فرآیند انتخابات بپردازند و اسباب مشارکت بیشتر مردم در امور کشوری خویش را فراهم‌ نمایند.در واقع رسانه‌های جمعی به‌طور مستقیم و غیرمستقیم نقش مؤثری را در رساندن‌ اخبار و اطلاعات سیاسی گوناگون به گروه‌های هدف،تبلیغ ارزش‌ها و آرمان‌های سیاسی و مقایسهء آن‌ها با دیگر جوامع و گفت‌وگو دربارهء مواضع کاندیداها ایفا می‌کنند.به عبارتی دیگر رسانه‌های گروهی تلاش می‌کنند هر آن‌چه را کاندیداهای انتخابات بدان اعتقاد دارند و از آن طرفداری می‌کنند،به صورت دقیق گزارش دهند.در حقیقت این نقش محوری‌ترین عملکرد رسانه‌هاست؛چراکه به مردم و در اصل به رأی‌دهندگان قدرت تشخیص و انتخاب اعطا می‌کند و شاید به جرات بتوان گفت که تقریبا آن‌چه که رأی‌دهندگان در انتخابات می‌دانند به‌ نوعی از رسانه‌های جمعی هم‌چون رادیو،تلویزیون و روزنامه‌ها کسب کرده‌اند.این مجموعه‌ فعالیت همان بسط و گسترش فرهنگ سیاسی و حضور مستقیم مردم در صحنه‌های مختلف‌ سیاسی و اجتماعی جهت تعیین سرنوشت و ترسیم سیاست‌گذاری‌های مهم در نظام سیاسی است.

در این میان رادیو،تلویزیون را می‌توان به عنوان مؤثرترین رسانه‌های جمعی نام برد که‌ نقش مهمی در شکل‌دهی به افکار عمومی در جریان انتخابات ایفا می‌کنند.وظیفهء اصلی رسانه‌ که بیشتر به عنوان رسانهء ملی شناخته می‌شود،تبلیغات صحیح،اطلاع‌رسانی به موقع و ارائهء تحلیل‌های دقیق است که حساسیت این موضوع وقتی بیشتر می‌شود که دیگر رسانه‌های خارجی‌ با تبلیغات گسترده و مغرضانه تلاش می‌کنند به مشارکت مردم در انتخابات و روند آن ضربه‌ وارد کنند.در واقع رسانهء ملی در هر دوره از انتخابات-آن‌چه که تاکنون شاهد آن بوده‌ایم- در کنار وظایف اساسی خود و نقش فعال خود در انتخابات،باید در جنگ تبلیغاتی میان این رسانه‌ و رسانه‌های خارجی نیز به نحوی پیروز از میدان کارزار بیرون می‌آمده است.این امر گرچه‌ فراز و نشیب بسیاری را برای رسانهء ملی به وجود آورده است ولی به نظر می‌رسد رسانه در روند تکاملی خود از این منظر درس‌های بسیاری آموخته است و زمینهء فعالیت خویش را بیش‌ از پیش شناخته و تلاش می‌کند روند صعودی‌ای را در مسیر کیفی‌سازی برنامه‌های انتخاباتی‌ خود طی کند.تهیه و تولید برنامه‌های مناسب در راستای اطلاع‌رسانی و تحلیل‌های دقیق که‌ باعث توسعهء مشارکت مردمی در انتخابات می‌شود و سرعت و دقت بیشتر در امر اطلاع‌رسانی‌ از نتایج پرمشقت و بعضا مشکل‌آفرین این تجربه است.این امر باعث شده است که در انتخابات‌ دهم ریاست‌جمهوری تمامی شبکه‌های تلویزیونی-سراسری و استانی-به تهیهء برنامه‌های‌ گوناگون بپردازند.در این راستا تلاش کرده‌اند تا با ساختاری متفاوت در اجرا به تبیین جایگاه‌ ریاست‌جمهوری در قانون اساسی و فلسفهء انتخابات و موضوعاتی از این دست بپردازند که در کنار تبلیغات-به عنوان وظیفهء ذاتی رسانه-می‌کوشند با هدف قرار دادن تماشاگران از سطوح‌ مختلف فکری و تمام سنین جامعه،آن‌ها را به حضور فعالانه در پای صندوق‌های انتخابات‌ تشویق کنند.

تلویزیون در این انتخابات با حرکتی رو به جلو-آن‌چه که تاکنون در رسانهء ملی بی‌سابقه‌ بوده است،آن‌هم در این سطح انتخابات-مناظرهء نامزدهای انتخاباتی را طراحی نمود.مناظرات‌ انتخاباتی از عمده تکیه‌گاه‌های نظام‌های سیاسی به خصوص نظام‌های لیبرال محسوب می‌شود و روند تبلیغاتی آن یکی از گرانش‌گاه‌های این نظام‌ها به جهت جذاب‌بودن و ایجاد زمینه‌ای برای‌ دریافت دقیق‌تر دیدگاه‌های نامزدها و توانایی آن‌ها در کنترل وضع موجود در مناظرات و ارائهء برنامه‌های دقیق برای آینده تلقی می‌شوند.در واقع این شیوه یکی از مؤثرترین و جذاب‌ترین‌ روش‌های جلب حضور مردم در انتخابات به شمار می‌آید.این تلاش رسانهء ملی از زوایایی قابل‌ بررسی است که می‌توان از آن به عنوان نقاط مثبت و منفی مناظرات نام برد که البته می‌تواند ذخیره‌ای برای حرکت‌های بعدی این رسانه تلقی شود؛گرچه اساسا مناظره،به‌ویژه مناظرات‌ سیاسی به جهت تجربه‌نشدن-با رعایت مصالحی نانوشته-در رسانه گرفتار آفاتی گردید که‌ می‌توان در دیگر مناظرات آن‌ها را مورد ارزیابی و اصلاح قرار داد.در این‌جا به برخی از موارد اشاره می‌شوند.شاید با بررسی کارشناسان نکات دقیق‌تر و کاربردی در این رابطه‌ مورد پژوهش قرار گیرند که البته به نظر نگارنده از ضروریات است و می‌تواند توشهء مغتنمی‌ برای فعالیت‌های آتی رسانه فراهم آورد.

مواردی که از آن می‌توان به عنوان نقاط مثبت و قابل اعتنای این پدیده نام برد:

اعتمادسازی رسانهء ملی(اعتمادی دوطرفه میان رسانه و مخاطب)؛

اطلاع‌رسانی بیشتر و دقیق‌تر از مواضع-نقش و عملکرد-نامزدهای انتخاباتی؛

حضور مردم به عنوان مشارکت‌کننده در انتخابات نه صرفا مخاطب(به عنوان‌ دریافت‌کنندهء منفعل پیام فرستنده)؛

بیان ناگفته‌های عرصهء اقتصادی و سیاسی کشور بنابر آن‌چه که طبق قانونی نانوشته‌ خط قرمز محسوب می‌شدند؛

زمینه‌سازی برای شکل‌گیری این تفکر که مدیریت اجرایی کشور نیاز به برنامه‌ریزی‌ دقیق و گسترده دارد و این امر با فعالیت علمی و عملی در طی سالیان به دست می‌آید نه با حضور صرفا یک یا چند ماهه به عنوان نامزد انتخاباتی؛

البته این تجربه هم‌چون هر تجربهء تازهء دیگر،دارای برخی ایرادات شکلی و محتوایی بود که می‌توان در آینده در جهت رفع آن‌ها گام برداشت:

اجرانشدن برنامهء مناظره در مقایسه با چهارچوب یک مناظرهء صحیح(از نظر دکور، تصویربرداری و اجرا و زمان‌بندی گفت‌وگوها)؛

رعایت‌نکردن اخلاق مناظره؛

صف‌آرایی نامزدهای انتخاباتی در برابر یکدیگر(به جهت تجربه‌نشدن مناظرات در گذشته،آن‌هم در عرصهء رسانهء ملی و البته حاکم‌شدن دیدگاه غلط نسبت به مناظره)؛

گرچه این موارد صرفا عناوینی هستند با زیرمجموعهء بسیار دقیق و گسترده که از زوایای‌ مختلف جامعه‌شناسانه و روان‌شناسانه قابل بررسی هستند ولی اصلاح این امور و تأکید بر محسنات آن‌ها صرفا بر عهدهء رسانه نیست و نامزدهای انتخاباتی نیز خود از محوری‌ترین‌ جنبه‌های مناظرات هستند که توجه به این امور را باید سرلوحهء خویش قرار دهند.در واقع‌ تردیدی نیست که به موازات تمهیداتی که رسانهء ملی برای انعکاس مطلوب‌تر دیدگاه‌های‌

نامزدهای انتخاباتی اتخاذ می‌کند، نامزدها نیز باید بکوشند نظراتشان حاوی تحلیل و راه‌حل‌های‌ مؤثر و دقیق‌تر باشد که در چنین مجال و شیوه‌ای که گفت‌وگو به صورت رودررو شکل‌ می‌گیرد، بتوانند اعتماد تماشاگران را جلب نمایند؛ در غیر این صورت اثرگذاری این‌گونه‌ برنامه‌های انتخاباتی در جهت جلب مشارکت مردم در انتخابات و توسعهء فرهنگ سیاسی آن‌ها،با مشکل مواجه خواهد شد.ناگفته نماند که رسانهء ملی در رابطه با اعتمادسازی و درک رابطه‌ میان اهمیت مطالب برجسته‌شده در آن و اعتبار رسانه،نقشی اساسی ایفا می‌کند.در واقع اگر رای عمدهء نظریه‌پردازان عرصهء ارتباطات و رسانه را بپذیریم که فرستندهء پیام-همان‌ رسانه‌ها-بایستی دارای یک اعتقار و مقبولیت باشند تا پیام‌شان دارای تأثیر باشد،باید دید سرمایه‌گذاری رسانهء ملی برای داراشدن مقبولیت و مشروعیت نزد مردم چه اندازه و به چه‌ صورت است؛به عبارتی دیگر اگر رسانهء ملی می‌کوشد تا جایگاهی شایسته در میان مردم به‌ دست آورد،تنها با روندی طوفانی و به مدد مدت محدود انتخابات و به واسطهء برگزاری‌ مناظره‌ها این امر میسر نخواهد شد،بلکه باید در نظام اطلاع‌رسانی این رسانه در تمام طول‌ سال و در بخش‌های مختلف خبری و برنامه‌های دیگر تحولی صورت بگیرد که در راستای‌ اعتمادسازی مردم باشد به گونه‌ای که مردم فضاهای مختلف اجتماعی و اقتصادی و سیاسی را به‌ صورت شفاف و فارغ از مصلحت‌اندیشی‌هایی که نوعا حضور مردم را نادیده می‌گیرند در پیش‌ چشم خویش ببینند و حضور خود را به عنوان مخاطب میزبان درک کنند و نه میهمان!!آن‌ گونه است که خود را دخیل در تمام امور کشور می‌بینند و بالطبع کاستی‌ها و کمبودها را نیز درک خواهند کرد و به درستی به نقش خود در بنای این کشور پی خواهند برد.بدیهی است‌ تلاش برای نیل به این امر باعث بروز نظرات مختلف در حاشیهء آن خواهد گردید ولی شتاب و تصمیم‌گیری عاجلانه فارغ از برخی مصلحت‌اندیشی‌های ناصواب در این رابطه و دست‌یابی به‌ ثمرات آن از دستاوردهای بزرگ رسانهء ملی در پیشبرد اهداف و آرمان‌های انقلاب اسلامی‌ تلقی خواهد شد.

ثبت شده توسط : م.ر فرزین

نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :

تمامي حقوق اين سايت متعلق به دانشکده صدا و سيما قم است.